Những kinh nghiệm để phát triển khả năng phiên dịch của bạn

30/03/2021

Với mức lương hấp dẫn cùng môi trường làm việc năng động; phiên dịch hiện đang là nghề nghiệp mơ ước của rất nhiều bạn trẻ. Tuy nhiên, nghề nào cũng có yêu cầu riêng; và dịch thuật không phải là ngoại lệ. Nó đòi hỏi tính chuyên nghiệp, tính nhất quán cao, kiến thức uyên bác và kỹ năng sống phong phú. 

Thị trường biên phiên dịch ở nước ta hiện nay cũng đang rất đa dạng. Các ngôn ngữ phổ biến và có mức lương cao có thể kể đến tiếng Anh, Nhật, Hàn và gần đây là cả tiếng Hoa nữa. 

Môi trường cạnh tranh khốc liệt, công nghệ càng ngày càng phát triển, đối thủ cạnh tranh thì càng ngày càng nhiều. Vậy đâu là lối thoát; đâu là cách để bạn để lại dấu ấn bản thân trong “ma trận” phiên dịch này? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

  • Thông thạo cả Anh lẫn Việt

Là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất; đồng thời là “cánh cửa cạn năng” để mở ra cánh đồng tài nguyên vô tận trên Internet. Vì lẽ đó, tiếng Anh đang là ngôn ngữ phổ biến nhất trong nghề phiên dịch. 

Sự phát triển của công nghệ đem đến cho phiên dịch viên nhiều lựa chọn hơn. Bạn có thể làm nhân viên cơ hữu của công ty, freelance (tự do), hoặc bán thời gian song song công việc khác. Tuy nhiên, dù là hình thức nào thì bạn cũng cần đầu tư hết mức vào công việc. Khả năng sử dụng thành thục cả hai ngôn ngữ sẽ giúp công tác của bạn dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều. 

  • Cập nhật kiến thức xã hội

Nhiệm vụ cơ bản nhất của phiên dịch là chuyển đổi ngôn ngữ; mà đã là ngôn ngữ thì không hề bị giới hạn trong bất cứ một ngành nghề hay lĩnh vực nào. Từng ngành nghề riêng biệt sẽ có những yêu cầu và đòi hỏi khác nhau. Y học, kinh tế, kỹ thuật, chính trị,… mỗi chuyên ngành đều có trường từ vựng và quy tắc sử dụng riêng. Những yếu tố này đòi hỏi phiên dịch viên liên tục cập nhật những thông tin mới nhất về lĩnh vực mình đang làm việc. 

Có nhiều cách khác nhau để nâng cao kiến thức xã hội: sách báo, truyền hình, các kênh truyền thông đa phương tiện,… 

Sách báo là phương pháp truyền thống cũng như thông dụng nhất. Các bài báo về chủ đề dịch thuật sẽ đem lại cho bạn cái nhìn bao quát về ngành nghề. Bạn cũng có thể tham khảo cách sử dụng cấu trúc câu và từ vựng để sau này sử dụng chính xác hơn.

Nếu đã đi làm, bạn cũng có thể chủ động giao lưu với các bậc tiền bối cũng như đồng nghiệp trong nghề. Những buổi trò chuyện như vậy sẽ là hành trang quý giá trên con đường phát triển sự nghiệp của bạn. Cách này đem lại cho bạn không những kiến thức; mà còn mở rộng mối quan hệ, có thể giúp bạn thăng tiến nhanh hơn. 

  • Cẩn thận khi gặp từ mới

Tưởng tượng bạn là một thợ chụp ảnh chuyên nghiệp và thấy cụm “rule of third” được dịch thành “luật lệ của thứ ba”. Thật ngớ ngẩn, đúng không? Ấy vậy mà những trường hợp giống như trên lại không hề hiếm. Chỉ cần một chút lơ là, dịch theo cảm tính có thể khiến cả bản dịch của bạn “đi tong”. Chính vì thế, bạn phải dịch thật kỹ các từ ngữ, thuật ngữ chuyên ngành. Dưới đây là phương pháp gợi ý khi bạn gặp từ mới:

  • Sử dụng từ điển: Trong trường hợp gặp thuật ngữ mới, bạn có thể sử dụng từ điển để tận dụng tối đa bản dịch của mình. Sử dụng từ điển được coi là kỹ thuật cơ bản trong dịch thuật.
  • Sử dụng Google dịch: Bạn có thể tận dụng Google dịch để tăng tốc độ và sự chính xác của bản dịch.
  • Hỏi các chuyên gia trong lĩnh vực: Nếu đã thử đủ mọi cách mà vẫn không tìm được từ phù hợp; bạn có thể hỏi các đàn anh, chuyên gia trong nghề để tham khảo.


  • Chú ý đến ngữ pháp và ngữ cảnh 

Mỗi khi bắt đầu công tác dịch thuật, bạn cần chú ý đến nhiều yếu tố khác nhau; đặc biệt là văn phong trong ngữ cảnh. Khi tác giả có ngụ ý đem lại tiếng cười; bạn nên đặc biệt cẩn trọng trong văn phong để tránh mất đi yếu tố ngữ cảnh của văn bản gốc. Để làm được việc đó, bạn cần hiểu chính xác các yếu tố từ vựng cũng như yếu tố của câu. Ngoài ra, các tiếng lóng, “teencode”, và thành ngữ cũng nên được xem xét kỹ lưỡng. 

  • Cẩn thận với từ đồng/ nhiều nghĩa

Yếu tố đa nghĩa/ đồng nghĩa mang tính đa ngôn ngữ. Dù là tiếng Việt, tiếng Anh, Hoa hay Hàn đều không phải là ngoại lệ. Hiện tượng này đem lại sự giàu đẹp và tính đa dạng cho ngôn ngữ. Tuy nhiên, chính nó cũng là nguyên do khiến dịch giả không ít lần đau đầu nhức óc.

Giải pháp cho vấn đề này gồm ba bước. Đầu tiên, bạn cần xác định ngữ cảnh của văn bản. Sau đó, tìm hiểu dụng ý của tác giả khi sử dụng từ ngữ đó (bổ nghĩa, nhấn mạnh, phê phán…). Cuối cùng, quyết định xem nghĩa nào là phù hợp và sát nghĩa nhất.

  • Chú ý đến chủ ngữ giả

Chủ ngữ giả là một yếu tố có thể gây khó khăn cho bạn khi dịch thuật. Trong tiếng Anh, chủ ngữ giả được sử dụng khi người viết không muốn đề cập tới chủ thể của hành động; hoặc muốn tránh nhàm chán cho bài văn. Trong trường hợp này, chủ ngữ thật không xuất hiện; hoặc ở một vị trí khác trong câu. Hai chủ ngữ giả phổ biến nhất trong tiếng Anh là It và There. 

Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng cũng đóng vai trò đó. Phân biệt khi nào câu sử dụng chủ ngữ giả là việc không hề dễ dàng trong một số trường hợp. Khi gặp câu có chủ ngữ giả; bạn hãy chuyển về câu chủ động với chủ ngữ thật đầu câu. Điều này giúp câu văn “nghe suông tai” và thuần Việt hơn.          

  • Độ chính xác và hợp ngữ cảnh 

Chuyên môn của dịch giả có thể được đánh giá thông qua sự hợp lý và chuẩn ngữ cảnh của bản dịch. Vận dụng văn phong sao cho hợp chủ đề và đối tượng khách hàng sẽ giúp chất lượng bản dịch được nâng cao. 

Ví dụ: nếu bạn nhận dịch truyện tranh thiếu nhi, bạn nên chọn văn phong nhẹ nhàng. Ngoài ra, bạn cũng nên tránh sử dụng các cấu trúc phức tạp; tránh gây khó khăn cho trẻ.

  • Cẩn thận khi sử dụng từ nối

Hệ thống từ nối trong tiếng Anh đa dạng và được sử dụng khá rộng rãi. Từ nối có thể được đặt ở mọi vị trí trong câu. Tuy nhiên, trong tiếng Việt từ nối thường chỉ được đặt ở đầu câu. Để tạo tính chuyên nghiệp, bạn nên chú ý đến vị trí các từ nối để câu văn được trau chuốt, mượt mà và thuần Việt hơn.  

  • Lưu ý khi dịch tên quốc gia

Tên quốc gia bao hàm cả ý nghĩa chính trị, vì vậy đây là một vấn đề khá nhạy cảm. Khi dịch, bạn chỉ nên dịch thuần Việt những cái tên đã được phiên âm chính thức như Hoa Kỳ, Anh, Pháp…. Những quốc gia chưa rõ phiên âm như  Malaysia, Myanmar nên được giữ nguyên tên quốc tế. Việc có sử dụng tên Việt hóa hay không nên tùy vào độ phổ biến cũng như tính chính thức của cái tên đó. 

  • Kết luận

Dịch thuật là một công việc đòi hỏi cao; nhưng những lợi ích nó mang lại cũng không hề thấp. Chỉ cần bạn có đủ kiến thức, kỹ năng cũng như đam mê nghề nghiệp; con đường phát triển chắc chắn sẽ rộng mở với bạn. Hy vọng bài viết trên đây đã phần nào giúp bạn làm dày hành trang trên con đường sự nghiệp của mình.

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn: TRUNG TÂM NGOẠI NGỮ BÁO CHÍ (JFL)

Địa chỉ: 116 – 118 Nguyễn Thị Minh Khai, P.6, Q.3, TP.HCM

Hotline: 0283. 930. 2459 – 090.365.0088

Email: ttnnbc@gmail.com

Website: horizonedu.vn

Facebook: https://www.facebook.com/TESOL.Horizon

Tin Tức Khác

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN

Bạn cần tư vấn khóa học phù hợp? Hãy liên hệ với chúng tôi




    Scroll to Top